Biegunka

powrót

Biegunka: zalecenia i zagrożenia żywieniowe

Biegunka jest najczęstszym objawem nieprawidłowego funkcjonowania układu pokarmowego. W większości przypadków nie wymaga leczenia farmakologicznego, pod warunkiem, że zastosuje się odpowiedni sposób żywienia w trakcie jej trwania.
 

Przyczyny biegunek

Biegunką określa się stan, w którym częstość oddawania stolca jest większa niż trzy razy na dobę, a jego konsystencja jest płynna, półpłynna lub papkowata.

Najczęściej biegunki spowodowane są zakażeniami bakteryjnymi (Salmonella, Shigella, Escherichia coli) lub wirusowymi (rotawirusy). Biegunki również mogą występować w przypadku inwazji pasożytów układu pokarmowego oraz zatruć pokarmowych.

Biegunka może być jednak głównym objawem wielu chorób, które nie są zakaźne, np:

  • przewlekłe stany zapalne jelit,
  • zespół jelita drażliwego,
  • nowotwory jelita grubego,
  • celiakia,
  • nadczynność tarczycy,
  • zaburzenia hormonalne,
  • stany po resekcji żołądka,
  • choroby wątroby i trzustki.

Biegunka może również występować podczas przyjmowania niektórych leków, w tym antybiotyków, których stosowanie zaburza naturalną mikroflorę jelit.

W trakcie biegunki następuje duża utrata wody. Jeśli nie jest ona uzupełniana, może wystąpić odwodnienie organizmu. Wraz z kałem wydalane są również elektrolity (jony sodu, chloru, potasu). Ich niedobór w organizmie zaburza pracę serca oraz mózgu. Krew staje się gęsta, przez co mogą tworzyć się skrzepy. Taki stan bezpośrednio zagraża zdrowiu, a nawet życiu pacjenta. Jeśli czas trwania biegunki przedłuża się, dochodzi do pogorszenia stanu odżywienia chorego oraz znaczącego osłabienia organizmu. Dlatego podczas biegunki należy odpowiednio zatroszczyć się o podopiecznego.
 

Żywienie w czasie biegunki

Odpowiednie żywienie w biegunce oraz nawadnianie doustne są istotnym elementem zapobiegania niedoborom wody oraz soli mineralnych. Podczas biegunki należy podopiecznemu podawać płyny w postaci wody lub gorzkiej herbaty. W aptekach są dostępne specjalne preparaty, które dostarczają elektrolitów (sól fizjologiczna, płyn DPN).

Opiekując się chorym w domu, można przygotować zupę z marchwi (tzw. marchwiankę), dyni lub mus jabłkowy. Zawierają one związki zwane pektynami, które wiążą wodę, pochłaniają toksyny oraz zagęszczają stolec. Ponadto pektyny działają ochronnie na błonę śluzową przewodu pokarmowego oraz spowalniają ruchy jelit, co przeciwdziała biegunkom.

Korzystne działanie w nawadnianiu organizmu wykazują kleiki ryżowe, które przygotowuje się z łyżki ryżu na szklankę lekko osolonej wody.

Następnie wprowadza się produkty o działaniu zapierającym:

  •  tarte jabłko,
  •  ryż gotowany na wodzie,
  •  chudy rosół z rozdrobnionym mięsem drobiowym,
  • kisiel z czarnych suszonych jagód,
  • herbatę z suszonych jagód.

Jedzenie przy biegunkach powinno być bogate energię i składniki odżywcze, ponieważ w trakcie jej trwania oraz w okresie rekonwalescencji wchłanianie składników odżywczych jest zmniejszone o 60–80%. Po kilku dniach podawania produktów zapierających opiekun chorego powinien komponować posiłki z następujących produktów:

  • mięso drobiowe,
  • jaja na miękko,
  • sery twarogowe,
  • jogurt naturalny,
  • ryż biały,
  • drobna kasza jęczmienna,
  • drobne makarony,
  • banany.

Opiekun z menu chorego powinien wykluczyć następujące produkty: mleko, cukier, miód, dżem, sok jabłkowy i pomarańczowy.

Cukry w nich zawarte fermentują w jelitach, co nasila biegunkę.

Biegunka występująca podczas podróży często spowodowana jest zmianą flory bakteryjnej. W takim przypadku warto podać choremu preparaty zawierające przyjazne dla organizmu bakterie (tzw. probiotyki), które zasiedlają jelita, chroniąc przed namnażaniem się bakterii chorobotwórczych, a w konsekwencji – przed biegunką.

Odpowiednie żywienie w trakcie biegunki jest kluczowym elementem leczenia i zapobiega odwodnieniu organizmu oraz przywraca prawidłową pracę jelit.

W celu poprawienia stanu odżywienia chorego można podać podopiecznemu produkty odżywczy Nutridrink, który dostępne są w aptekach. Nutridrink w małej objętości dostarcza dużo energii i składników odżywczych. Ich spożywanie zapobiega pogorszeniu stanu odżywienia, a chory szybciej odzyskuje siły.

 

Autor: Redakcja “Opieki nad chorym”