Suchość w ustach a odżywianie

powrót

Suchość w jamie ustnej (tzw. kserostomia) to schorzenie wywołane zmniejszeniem lub brakiem wydzielania śliny przez gruczoły ślinowe. Może być wynikiem choroby toczącej się w organizmie, przyjmowania leków lub silnego odwodnienia organizmu. Wydzielanie śliny jest konieczne do odczuwania smaku, połykania, mówienia. Ponadto ślina zapobiega infekcjom jamy ustnej oraz próchnicy zębów.

 

Przyczyny suchości w jamie ustnej

Wyróżnia się szereg przyczyn, które mogą powodować suchość w jamie ustnej. Najczęściej kserostomia może być spowodowana zaburzeniami funkcji gruczołów ślinowych oraz zażywaniem leków o działaniu moczopędnym, przeciwalergicznym, uspokajającym, przeciwastmatycznym i niektórych antybiotyków. Suchość w jamie ustnej może występować podczas radioterapii oraz chemioterapii. Ponadto suchość w jamie ustnej może być jednym z objawów nadczynności tarczycy, cukrzycy, stanów lękowych, depresji, anemii, niedoboru żelaza lub witamin B1, B6, AIDS, guza mózgu, odwodnienia organizmu, grzybicy jamy ustnej, chorób alergicznych skóry. Suchość w jamie ustnej występuje również u osób palących papierosy, noszących protezy zębowe, a także oddychających przez usta.

Do głównych objawów występujących przy suchości w jamie ustnej należą:

  • pieczenie języka lub ust;

  • trudności w mówieniu;

  • owrzodzenia oraz zakażenia bakteryjno-grzybicze błony śluzowej jamy ustnej;

  • trudności w przyjmowaniu i połykaniu pokarmów;

  • próchnica zębów;

  • zaburzenia odczuwania smaku.

Wczesne leczenie suchości w jamie ustnej zapobiega owrzodzeniom, chorobom dziąseł oraz próchnicy. W kserostomii zalecane jest utrzymywanie prawidłowej higieny jamy ustnej, aby zapobiec zakażeniom bakteryjnym i grzybiczym jamy ustnej.

 

Posiłki przy suchości w jamie ustnej

Głównym sposobem zwiększenia ilości wydzielanej śliny jest podawanie choremu dużej ilości płynów. Pacjent powinien wypijać do 3 litrów wody dziennie. Ponadto zaleca się picie kilku łyków wody co 10-15 minut.

Osoby, które cierpią z powodu suchości w jamie ustnej, powinny spożywać potrawy o dużej zawartości wody, np. przecierane zupy lub zupy-kremy, a także owoce i warzywa (arbuzy, pomarańcze, grejpfruty, ogórki, pomidory). Ponadto zaleca się podawanie chorym posiłków o konsystencji łatwej do przełknięcia, np. purée, przecierów, papek. Do pokarmów o konsystencji stałej można dodawać sosy lub oliwę z oliwek, co ułatwi ich połykanie. Podczas przygotowywania posiłków zaleca się stosowanie cytryny lub soku cytrynowego, ponieważ zwiększają wydzielanie śliny. Pomiędzy posiłkami należy ssać landrynki, lizaki oraz żuć gumę. Na deser można podawać posiłki zawierające dużo wody: mrożone desery, mrożone owoce, lody, sorbety owocowe. Należy unikać pokarmów, które ograniczają wydzielanie śliny:

  • słonych przekąsek (precle, chipsy, paluszki);

  • pieczywa chrupkiego;

  • mocno spieczonego mięsa;

  • mocnej kawy i herbaty;

  • napojów typu cola;

  • alkoholu.

Jeżeli problem suchości w jamie ustnej przeciąga się, w celu przepisania specjalistycznych leków należy skonsultować się z lekarzem stomatologiem.

Suchość w jamie ustnej może być przyczyną niechęci do jedzenia, a co za tym idzie − pogorszenia stanu odżywienia chorego. Dlatego podczas chorób przewlekłych należy podawać pacjentowi produkty do żywienia medycznego o konsystencji płynnej. Dostępne są  one w każdej aptece. W małej objętości zawierają dużo energii i składników odżywczych, dzięki temu zapobiegają utracie sił oraz przyspieszają powrót  do zdrowia.

 

Autor: Redakcja “Opieki nad chorym”