Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, przebieg leczenia

powrót

Choroba Parkinsona to proces zwyrodnieniowy układu nerwowego ujawniający się przeważnie po 55. roku życia. Najczęściej kojarzona jest z drżeniem rąk, ale to tylko jeden z jej objawów.

Przyczyny

W chorobie Parkinsona zwanej również inaczej drżączką poraźną dochodzi do obumierania komórek mózgowych, produkujących jeden z neuroprzekaźników – dopaminę. Może się tak stać z kilku powodów. Przede wszystkim są to określone mutacje genów, zwiększające podatność na zachorowanie. Uważa się, że pewien wpływ mogą mieć też czynniki środowiskowe, szczególnie kontakt ze środkami ochrony roślin.

Objawy

Postęp choroby jest powolny i trwa latami. U prawie wszystkich pacjentów obserwuje się drżenie, najczęściej zaczynające się od jednej ręki. Uwidacznia się w spoczynku i znacząco zmniejsza podczas wykonywania ruchów. Często są to manipulacje palcami przypominające gest liczenia pieniędzy. Drżenie może także obejmować wargi, policzki oraz nogi, rzadko tułów i głowę.

Kolejny z objawów to sztywność mięśniowa łatwo poddająca się badaniu przez lekarza. Pacjent odczuwa ją jako pewną niezgrabność ruchów i osłabienie ich koordynacji. Trzeci objaw dopełniający rozpoznania to tzw. bradykinezja. Oznacza ona powolne ruchy, trudność w ich rozpoczynaniu oraz ograniczenie np. balansowania rękami podczas chodzenia. Obraz wczesnego etapu choroby dopełniają: twarz makowata – słabo wyrażająca emocje, rzadkie mruganie, pochylona postawa i chód drobnymi kroczkami. Początek choroby może się też ujawnić jako niejasne uczucie osłabienia, zmęczenia, braku koordynacji ruchów, odczuwanie dyskomfortu i pojawianie się bólów.

Oprócz powyższych objawów, związanych głównie z wykonywaniem ruchów, udowodniono występowanie szeregu innych zaburzeń w przebiegu Parkinsona. Coraz częściej zwraca się uwagę, że objawy ruchowe choroby mogą o wiele lat poprzedzać zaburzenia węchu. Ponad sześciokrotnie częściej niż u osób zdrowych występują zaburzenia otępienne, a ponad połowa chorych może doświadczyć zaburzeń nastroju pod postacią depresji. Prawie równie częste mogą być zaburzenia snu.

Diagnostyka

Mimo wielu charakterystycznych objawów towarzyszących chorobie, właściwa diagnoza może przysporzyć wiele problemów nawet specjaliście z zakresu neurologii. Przede wszystkim trzeba dokonać różnicowania z drżeniem samoistnym. U osób poniżej 40. roku życia trzeba wykluczyć chorobę Wilsona związaną z nieprawidłowym gromadzeniem miedzi w organizmie. Ponadto, oznacza się poziomy witaminy D i B12, hormonów tarczycy i testosteronu. Ich niedobory mogą dawać podobne objawy. Kolejną trudnością jest tzw. parkinsonizm, czyli opisywane wyżej objawy występujące w przebiegu innych chorób mózgu np. naczyniowych.

Rozpoznanie choroby Parkinsona jest rozpoznaniem klinicznym. Nie istnieje żaden test pozwalający na jego potwierdzenie. Konieczne jest jednak wykonanie badania obrazowego głowy i wykluczenie przyczyn mogących naśladować chorobę.

Leczenie

Leczenie należy rozpocząć od razu, gdy zostanie postawiona diagnoza. Lekiem z wyboru jest Lewodopa (L-Dopa) – aminokwas przekształcany w mózgu w dopaminę. Lewodopa skuteczny jest w przypadku 60-80% pacjentów, jego działanie zmniejsza przede wszystkim bradykinezję i sztywność, w mniejszym stopniu ogranicza drżenie. W następnej kolejności można dodać substancje, które bezpośrednio pobudzają receptory, na które ma działać dopamina.

Objawy pozaruchowe leczy się objawowo i wymaga to niejednokrotnie współpracy kilku specjalistów. Należy jeszcze wspomnieć o chirurgicznych metodach leczenia. Obecnie traktuje się je jako ostateczność. Neurochirurg może zdecydować się na ablację bądź na stymulację określonych miejsc w mózgu. Inne terapie, choć w teorii obiecujące, nie sprawdziły się na etapie prób klinicznych. Największe rozczarowanie przyniosło chyba nieskuteczne wszczepianie komórek płodowych.

 

Autor: Paweł Dobrakowski,

lekarz, Klinika Neurologii ŚUM w Zabrzu

(wrzesień 2013)